بهداشت، ایمنی و محیط زیست

ايمني آشپزخانه

در اكثر خانه ها آشپزخانه قلبِ زندگي خانوادگي است. هم چنين تامين امنيت اين محل يكي از مهم ترين مسائل در جهت حفظ سلامت كودك است. در هر آشپزخانه معمولي خطرات پنهاني وجود دارند كه مي توانند سلامت كودك را تهديد كنند، اما شما با طراحي مناسب و انجام تغييرات لازم مي توانيد سلامت كودك را تامين كنيد. در اين جا برخي موارد كه مي توانند براي طراحي يك آشپزخانه امن و به درد بخور كاربرد داشته باشند ارائه شده اند.

- وسايل شيشه اي و چيني هاي گران قيمت را در كابينت هاي دربسته يا قفسه هاي بالا و دور از دسترس كودك نگهداري كنيد.

- شما بايد از خطراتي كه مواد تميزكننده خانگي براي كودك دارند آگاه باشيد. از موادي استفاده كنيد كه كمترين ميزان سميت را داشته باشند، آن ها را در يك محل امن و قفل شده به نحوي كه توجه كودك را جلب نكنند، نگهداري كنيد.

- چاقوها و ديگر ابزارهاي تيز مانند تيغه هاي ميكسرهاي برقي را در كشوهاي قفل دار قرار دهيد. البته برخي كودكان مي توانند قفل هاي ايمني را باز كنند. اگر كودك شما ياد گرفت كه چگونه قفل هاي معمولي را باز كند، بايد يك روش جايگزين براي نگهداري مواد و وسايل خطرناك پيدا كنيد. شما مي توانيد از قفسه هايي با قفل و كليد براي نگهداري وسايل و مواد خطرناك استفاده كنيد يا آن ها را در جايي دور از دسترس كودك قرار دهيد. هم چنين مي توانيد با استفاده از يك در كوچكِ ايمني نگذاريد كودك به آشپزخانه وارد شود. در اين صورت بايد هنگام كار در آشپزخانه كودك را در محلي قرار دهيد كه كاملا در ميدان ديد شما باشد تا هم از او مراقبت كنيد و هم او بتواند شما را ببيند.

- ليوان ها، چاقوها، غذاها و نوشيدني هاي داغ را دور از لبه ميز قرار دهيد. از روميزي يا چيزهاي ديگر مشابه هم استفاده نكنيد، زيرا كودك مي تواند آن ها را بكشد و هر چه روي ميز است روي خودش بريزد.

- شما مي توانيد يك قفسه را كه ايمن بوده و چيز خطرناكي داخل آن نباشد و از اجاق گاز نيز دور باشد به كودك نشان دهيد تا آن را باز كرده و محتويات درون آن را به هم بريزد. احتمالا خواهيد ديد كه پس از اين كودك به باز كردن و به هم ريختن محتويات قفسه هاي ديگر تمايلي نشان نخواهد داد، مگر اين كه شما دربِ آن ها را باز بگذاريد. در درونِ آن قفسه چيزهاي جالب و ايمن را قرار دهيد: ماهي تابه كوچك و سبك قاشق چوبي، بشقاب هاي پلاستيكي يا استيل و سطل ماست خالي. گاهي اوقات هم چيزهاي داخل قفسه را عوض كنيد تا براي كودك تان تنوع ايجاد كنيد!

- از شعله هاي عقبي اجاق گاز استفاده كنيد و اگر مجبور به استفاده از شعله هاي جلو هستيد، هنگام استفاده از اجاق گاز دسته ماهي تابه  يا قابلمه را رو به بيرون قرار ندهيد. استفاده از كليد يا دستگيره ايمني، مانع از روشن شدن اجاقِ گاز يا مايكروفر مي شود. درِ سطل آشغال، سطل بازيافت، ماشين رختشويي و ماشين ظرفشويي را ببنديد و هنگامي كه از آن ها استفاده نمي كنيد كليد يا دستگيره ايمني را فعال كنيد.

- يك كپسول آتش نشاني را در مكاني كه احتمال آتش سوزي در آن بيشتر است، مثلاً در آشپزخانه يا در نزديكي بخاري يا شومينه قرار دهيد. اما تنها در صورتي براي خاموش كردن آتش سوزي اقدام كنيد كه آتش كم و محدود باشد. در غير اين صورت سريعا كودك را از منزل خارج كرده و سپس با آتش نشاني تماس بگيريد.

- هنگامي كه كودك بر روي صندلي مخصوص كودك نشسته است هرگز او را تنها نگذاريد. و همواره از كمربند يا نوار ايمني استفاده كنيد. در صورتي كه صندلي كودكِ شما كمربند ايمني ندارد يكي خريده و آن را به صندلي وصل كنيد تا بتوانيد مرتب از آن استفاده كنيد.

- هنگامي كه در يك دست نوشيدني داغ داريد هرگز كودك خود را روي دست ديگر نگه نداريد. از روي سرِ كودك به ديگران نوشيدني تعارف نكنيد و هنگام شير دادن به كودك، خودتان هم نوشيدني داغ نخوريد. نوشيدني هاي داغ را از دسترس كودك دور نگه داريد. از يك دسته عايق و سيمي براي كتري استفاده كرده و كتري را روي شعله عقب اجاق گاز قرار دهيد.

-  يك پارك مخصوص كودك يا اتاقك اسباب بازي مي تواند مكان مناسب و ايمني باشد كه كودك خود را براي مدتي كوتاه(مثلا هنگامي كه مي خواهيد يك كار ضروري ولي احتمالا خطرناك را انجام دهيد) به تنهايي در آن قرار دهيد. اگر هنوز كودك شما آنقدر بزرگ نشده است كه هنگامي كه به او مي گوييد كمي دورتر بايستد، حرف شما را گوش كند، مي توانيد پارك بازي او را در گوشه اتاق يا محل كار خود قرار دهيد تا ضمن انجام كار خود مراقب او هم باشيد.

لابد شنیده‏اید که می‏گویند آشپزخانه قلب خانه است. می‌دانید چرا؟‌ چون رعایت بهداشت در آشپزخانه بر سلامت همه اعضای خانواده تاثیر دارد. از سوی دیگر، کارشناسان ایمنی، آشپزخانه را یکی از نقاط پرخطر در خانه می‌دانند و توصیه می‌کنند برای کاهش خطرات و پیشگیری از آسیب‌ها و صدمات به ایمنی آشپزخانه توجه شود. وجود منابع حرارتی مانند اجاق گاز و سماور و همچنین وجود لوازم و وسایل برقی در کنار مواد آتش‌گیر مانند روغن‌ها و مواد شیمیایی، حوله‌ها و دستکش‌ها و همه و همه، شرایطی را به ‌وجود می‌آورند که باعث می‌شود کارشناسان ایمنی، آشپزخانه را به عنوان محلی با پتانسیل بالای خطر معرفی کنند. همچنین نگهداری مواد غذایی در آشپزخانه احتمال انتشار و انتقال آلودگی‏های میکروبی را بالا می‏برد. این هفته می‌خواهیم سری به آشپزخانه بزنیم و شرایط پرخطر را شناسایی کنیم و تا جای ممکن این خطرها را کاهش دهیم...
۱) آشپزخانه و خطر بریدگی
▪ مواد غذایی را چه‌طور ببریم؟
مواد غذایی را روی تخته آشپزی مخصوص برش و دور از بدن‏تان قرار دهید. انگشتان‏تان را از تیغه چاقو دور نگه‌دارید.
▪ چاقوهای تیز
همیشه از چاقوهای تمیز و تیز استفاده کنید چون یک چاقوی تیز معمولا ایمن‌تر از یک چاقوی کند است.
▪ چاقو را چه‌طور بشوییم؟
چاقوها و سایر وسایل نوک تیز و برنده را به‌طور جداگانه بشویید. هنگام شستشو چاقو را طوری در دست بگیرید که تیغه از بدنتان دور باشد.
▪ اگر ظرفی در آشپزخانه شکست
در صورت شکستن ظروف، خرده شیشه‏ها را فورا جارو کنید. سپس با استفاده از یک دستمال نم‏دار تکه‏های ریزتر شیشه را نیز جمع کنید. خرده شیشه‏ها را در کیسه کاغذی قرار دهید و در سطل زباله بیندازید.
▪ مواظب دست‌تان باشید
از چاقو به عنوان دربازکن و پیچ گوشتی استفاده نکنید.
۲) آشپزخانه و خطر لیز خوردن
▪ طرز تمیز کردن زمین
در صورت ریختن مواد غذایی روی زمین برای پیشگیری از سرخوردن فورا آنها را پاک کنید. برای پاک کردن از آب گرم و مایع شوینده استفاده کنید و زمین را خشک کنید.
▪ در کابینت‏ها را ببندید
در کابینت‏ها و کشوها را همیشه پس از هر بار استفاده ببندید تا هنگام کار در آشپزخانه به آنها برخورد نکنید.
▪ کفپوش مناسب
برای پیشگیری از سرخوردن و افتادن در آشپزخانه باید از قالیچه‏ها و کفپوش‏های مناسب با ترمزفرش استفاده کنید.
▪ خطر برق‏گرفتگی
برای پیشگیری از خطر برق‏گرفتگی باید آب و مایعات را از جریان برق دور نگه‌دارید.
▪ استفاده از چهارپایه
برای دسترسی به قسمت‏های بالای کابینت حتما از یک چهارپایه مناسب استفاده کنید. استفاده از صندلی و سایر وسایل برای این کار ممکن است به افتادن و سرخوردن منجر شود.
▪ سیم‌ها و پریزها
همواره پیش از برداشتن غذا از توستر و سایر لوازم برقی، ابتدا آنها را از برق بکشید.
۳) آشپزخانه و خطر سوختگی
▪ دستگیره‏های داغ
برای برداشتن ظروف داغ و برداشتن درب قابلمه‏ها و ماهی‌تابه‏ها حتما از دستگیره خشک استفاده کنید و هنگام جا به جا کردن ظروف داغ آنها را از بدن‏تان دور نگه‌دارید.
▪ آستین‏هارا بالا بزنید
هنگام پخت و پز لباس مناسب بپوشید و پیش از شروع آشپزی آستین‏تان را بالا بزنید. لباس‌هایی با آستین بلند و گشاد برای آشپزی و کار با اجاق گاز مناسب نیست.
▪ اطراف اجاق گاز را تمیز نگه‌دارید
کاغذها و کتاب و دستمال و دستگیره و وسایل آتش‏گیر را از شعله‌های اجاق گاز دور نگه‌دارید.
▪ قرار دادن ظروف روی گاز
ظروف را طوری روی اجاق گاز قرار دهید که دستگیره آنها به سمت بیرون قرار بگیرد و روی شعله‏های دیگر اجاق قرار نگیرد.
▪ مواد شیمیایی در آشپزخانه
مواد شیمیایی و شوینده را از دسترس بچه ها دور نگه‌دارید و آنها را در کنار مواد غذایی قرار ندهید. توصیه‌های روی بسته بندی آنها را به دقت بخوانید و در موارد اورژانس طبق دستورالعمل روی برچسب عمل کنید. در صورت بروز مسمومیت فورا با مرکز اورژانس تماس بگیرید.
▪ اگر ظرفی روی شعله اجاق آتش گرفت
۱) با پیچاندن دستگیره پیچ مربوط روی اجاق گاز شعله را خاموش کنید
۲) در را روی ظرف بگذارید.
۳) روی شعله بیکین پودر یا نمک بریزید.
۴) آشپزخانه و ایمنی غذا
▪ نگهداری غذا
اگر می‌خواهید غذاها را به مدت طولانی نگهداری کنید، آنها را در فریزر نگه‌داری کنید. برای استفاده دوباره از دمای اتاق برای یخ‏زدایی استفاده نکنید و غذاهای منجمد را برای خروج از انجماد در طبقه پایین یخچال قرار دهید.
▪ شستشوی دست‌ها
همیشه قبل و پس از آشپزی دست‏ها و تمام سطوح آشپزخانه را بشویید.
شستن دست‏ها با آب گرم و مایع شوینده یکی از مناسب‏ترین راه‏ها برای پیشگیری از انتقال آلودگی و مسمومیت است. دست‏هایتان را پیش از آشپزی، پس از آشپزی و پس از هر بار دست زدن به مواد غذایی مانند گوشت خام بشویید.
▪ دمای مناسب
غذا را در دمای ایمن نگه‌داری کنید. برای اطمینان از پخت کامل غذا از دماسنج‌های مخصوص آشپزی استفاده کنید.
▪ خودداری از نگهداری غذا در دمای اتاق
غذا را پس از کشیدن در ظرف نوش جان کنید. قرار دادن غذا به مدت طولانی در دمای اتاق ممکن است موجب رشد میکروب‏ها و ایجاد مسمومیت شود.
▪ یک دستمال تمیز
پس از هر بار اتمام کار سطح کارتان را با دستمال تمیز کرده و خشک کنید.
از انتقال آلودگی پیشگیری کنید
برای پیشگیری از انتقال آلودگی غذاهایی مانند گوشت خام، میوه و سبزی و نان را جدا از همدیگر نگهداری کنید.

همشهری عزیز با بكار بستن هشدارهای ایمنی در هنگام استفاده از سیلندر گاز مایع، از جان و مال خود محافظت کنید...


غلتانیدن سیلندر بر روی زمین خطرآفرین است، از غلتانیدن آن خودداری و برای جابجایی از دسته سیلندر و حتی‌الامكان چرخ دستی استفاده نمایید.

هرگز سیلندر پیك‌نیكی را با سیلندر بزرگتر پر نكنید. این مورد تا به حال جان بسیاری را گرفته است.
استفاده از وسایل گازسوز را به كودكان و افراد ناوارد واگذار نكنید.
اگر در موقع ورود به خانه و یا آشپزخانه نسبت به بوی شدید گاز احساس خطر نمودید، چنانچه سیگار در دست دارید فوراً به عقب برگردید و سیگارتان را خاموش كنید، به كلید برق دست نزنید، تمام افراد را از محل دور كنید و بعد رگولاتور را ببندید، سپس تمام درها و پنجره‌ها را باز كنید و با تكان دادن پارچه‌ای پنبه ای و خیس در محوطه پایین آشپزخانه، گازهای ناپیدا را پراكنده و خارج كنید.
اگر بخواهید مطمئن شوید كه سیلندر و یا وسایل گازسوز سالم هستند و نشتی ندارند هرگز به آن كبریت نكشید، بلكه باید به شیر سیلندر، بدنه سیلندر، رگولاتور، شیلنگ لاستیكی و شیرهای وسیله گازسوز كف صابون بمالید، چنانچه نشت گاز وجود داشته باشد، حباب ایجاد می‌شود.

از سر رفتن غذا یا آب بر روی اجاق گاز جلوگیری نمایید، در صورت سر رفتن غذا بلافاصله اجاق گاز را خاموش كرده و بعد از تمیز كردن، آن را دوباره روشن نمایید.
استفاده از «بست فلزی» در هر دو سر شیلنگ گاز الزامی است.
سیلندرهای گاز بزرگتر از 11 كیلویی و سیلندرهای اضافی را حتماً خارج از ساختمان و در هوای آزاد قرار دهید.
در هنگام بروز نشت گاز از سیلندر، آن را به محیط باز منتقل و شركت توزیع‌كننده را مطلع نمایید.
برای روشن كردن وسایل گازسوز حتماً اول كبریت را روشن كرده و بعد شیر گاز را باز كنید، رعایت نكردن این امر تا به حال حوادث ناگواری به بار آورده است.
همواره هنگام دریافت سیلندر گاز از وجود واشر گلوئی سالم كه در داخل و بالای شیر سیلندر قرار دارد مطمئن شوید.
در مواقع اضطراری و اطمینان از نشت گاز از داخل شیر، با نصب رگولاتور روی شیر سیلندر و بسته نگه داشتن شیر رگولاتور از خطرات احتمالی جلوگیری نمایید